Open brief aan Minister Freya Van den Bossche

Schone energie verplicht in nieuwbouw vanaf 2014

Beringen, 9 november 2010

Betreft : Open brief aan Mevr Freya Van den Bossche, Vlaams Minister van Energie, Wonen, Steden en Sociale Economie

Geachte Mevrouw,

De aanleiding van dit schrijven is het artikel dat in De Standaard Online, verleden week op 3 november ll, verscheen ivm met het invoeren van een minimumpercentage voor schone energie in elke nieuwbouw vanaf 2014.

Het hele weekend heeft dit al op mijn maag gelegen : zeer zeker niet het nobele doel dat deze nieuwe norm zal tewerkstelligen, maar wel het onrecht dat vele jonge nieuwe eigenaars, nieuwbouwers maar evenzeer renoveerders, eens te meer zal worden aangedaan.

Sta me ondertussen toe mezelf even voor te stellen en te situeren : Mijn naam is André Poelmans, eigenaar-stichter-afgevaardigd bestuurder van AVL woningbouw nv te Beringen, de grootste Limburgse woningbouwer. Vanaf het prille begin (en nog steeds) zijn we voorvechter, voorloper en absolute voorstander van de EPB-normen. Mede hierdoor, alsook door onze grote maatschappelijke betrokkenheid, hebben we zo goed geboerd op de woningmarkt.

Ongetwijfeld zal u zich nu afvragen : ‘wat zou er dan mis en onrechtvaardig kunnen zijn aan zulk vooruitzicht om de nieuwbouwers te verplichten om méér schone energie te voorzien ?’

Wel, het onrechtvaardige zit hem deels in het feit dat de overheid geen enkel onderscheid maakt tussen de diverse soorten schone energie en deels in het renovatiebeleid dat wordt gevoerd :

Ik verklaar me nader door eerst wat begrippen uit deze materie in de juiste context te plaatsen....

... en begin met “schone energie” :

Ongetwijfeld heeft u ook reeds het boek “Econoshocks” van Geert Noels gelezen : uit dit lovenswaardig werk is wat betreft dit vraagstuk vooral “econoshock nr 4” van belang. Dit hoofdstuk bevestigt dat we in de toekomst als natie sterker zullen worden naargelang we onafhankelijker zullen zijn van opgepompte en opgedolven energie (olie, gas en steenkool).  Ondertussen stel ik vast dat, zowel diegenen die het beleid voeren als de “groene lobby’s”, het doel uit het oog verloren zijn. Daarenboven doet het bedrijfsleven er alles aan om dit uit te buiten... en de overheid laat zich vangen!

Kyoto heeft namelijk enkel een beperking van de CO2 uitstoot beoogd. Europa beoogt daarentegen vooral de strategische onafhankelijkheid van olie. Beiden zijn lovenswaardig en absoluut broodnodig : we moeten dus vooral beide doelen nastreven. Een derde doel, dat tot nog toe weinig aan bod gekomen is, maar dat eveneens van belang is voordat we van “schone energie” kunnen spreken, is de vervuiling die bepaalde energiebronnen kunnen teweeg brengen.

“Schone energie” wordt dan vooral energie die we zelf reeds hebben of krijgen en die onze CO2-uitstoot kan doen dalen. Maar als we nu ook nog eens “pelletkachels” of mini-warmtekrachtkoppelingen gaan beschouwen als “schone energie”, enkel maar omdat deze CO2-neutraal zijn, geen minerale olie hoeven te gebruiken (en daarbij willen vergeten dat we met zijn allen astma gaan krijgen of de was niet meer kunnen buiten hangen ... ) dan denk ik dat we ons vergissen en dat we de volgende generatie echt géén dienst bewijzen. Trouwens, als u daar echt geen oog voor heeft, begrijp ik echt niet waarom u kernenergie ook niet “schoon” vindt ?

Om hierover concreet te zijn :

Pelletkachels zijn helemaal niet “schoon”. Dit is (weliswaar CO2-neutrale) afval verbranden en dit kan nooit zuiver en goed plaats vinden in kleine en goedkope kachels. Dit kan perfect in grote installaties waarbij de uitstoot van kleine deeltjes helemaal weggefilterd wordt. Kijk maar naar bepaalde deelstaten van Duitsland waar men erin slaagt om afvalverbranding midden in de stad te plaatsen zodat men de vrijgekomen warmte kan gebruiken voor stadsverwarming.

Warmtekrachtkoppelingen zijn tot nog toe evenmin oplossingen voor huiselijk gebruik. Hoe zou men deze kunnen aandrijven in een huiselijke omgeving zonder gebruik te maken van ofwel aardgas ofwel biologische olie? Een fabriek dat afvalgas produceert of een varkensboer die methaangas bezit, kan dit uiteraard wel onder het begrip “schone energie”.

Fotovoltaïsche panelen zijn inderdaad “schoon”: ze brengen toch wat op en stoten, op de plaats waar ze staan opgesteld, inderdaad niks uit. Toch hebben ze vooral een strategisch nut. Ze maken ons, voor hetgeen ze opbrengen, onafhankelijk van de olielanden. Vanuit economisch standpunt gezien, zouden ze echter zonder de subsidieregeling in de vorm van groencertificaten, veel te duur zijn zijn, vooral in ons land.  Daarenboven moeten we deze panelen totaal los van “bouwen” zien: het is niet logisch dat we enkel de nieuwbouwer zouden verplichten om ze te plaatsen. Iedereen, behalve de daklozen, kan ze plaatsen. Je moet er echt geen nieuw dak voor hebben: ze kunnen op oude en nieuwe daken, op het dak of in de tuin. We moeten deze panelen gewoon zien als een electriciteitsfabriekje dat iedereen kan plaatsen, dus kan men ook iedereen of elke eigenaar verplichten om ze te plaatsen. Trouwens, als de overheid zoveel over heeft om deze groene-stroom-certificaten mede te bekostigen, zodanig dat zelfs allerhande privébedrijven er brood in zien en hun investering op 7 à 8 jaar kunnen terugverdienen, dan kunnen we gerust besluiten dat fotovoltaïsche panelen een zaak en een taak zijn voor de overheid. Als u dit stukje van de nieuwe norm doorvoert zoals u het beoogt, zullen vele sleutel-op-de-deurbedrijven hier vlug een bijverdienste in zien en op elk dak dat ze bouwen een aantal zonnepanelen plaatsen. Het zal dan uiteraard “de wetgever” zijn die als excuus wordt gebruikt en iedere Belg zal middels zijn belastingen de investering van het bouwbedrijf snel terugbetalen.

En waarom is het renovatiebeleid nu onrechtvaardig ?

Eerst dit:

Iedereen die eigenaar van een huis wil worden, doet dit vooral om 2 redenen : ten eerste : hij wil een dak boven zijn hoofd en ten tweede : hij wil een vermogen (waarde van het pand) opbouwen. De prijs om te wonen bestaat uit 2 aspecten: de financiële kost en de gebruikskost. De financiële kost is bv ofwel de huur betalen ofwel eigen middelen + geleende middelen aanwenden. Bij renovatiewoningen kan je dit bovendien aanvullen door allerhande renovatiepremies.

De gebruikskost is vooral de kost om deze woning te verwarmen en te onderhouden.

Als je deze kosten maakt om te wonen, krijg je ook wat terug en dit hangt uiteraard af van wat je op voorhand hebt beoogd : Als je huurt, betaal je een financiële kost (de huur) + de gebruikskost (energie) maar je kunt enkel wonen. Je krijgt er dus geen vermogen voor in de plaats. Voorlopig heb je zelfs geen vat op de gebruikskost want er is weinig of geen controle op het EPC.

Als je renoveert betaal je een financiële kost. Je wordt daarenboven gestimuleerd om deze optie te kiezen door de overheidspremies. Met deze premie is vooral de verkoper van het te renoveren pand zeer tevreden : de overheidsstimulie jagen vooral de verkoopprijs naar omhoog. Daarenboven heb je ook nog een relatief grote gebruikskost want, en dat hebben de afgeleverde EPC’s reeds voldoende bewezen, je krijgt deze woningen nooit echt energiezuinig. Je blijft ook t.o.v. de nieuwbouwers met een veel grotere onderhoudskost zitten. Voor deze optie krijg je bovenop het woongenot echter ook een vermogen terug. In vele gevallen zal dit vermogen echter aan de lage kant blijven omwille van de energieverkwisting die de renovatiemarkt dikwijls teweegbrengt.

Als je nieuwbouwt, betaal je eveneens een financiële kost die zelfs in bepaalde gevallen hoger zal liggen dan bij renoveren en zeker t.o.v. huren, maar je hebt wel een veel kleinere gebruikskost. Deze woning zal snel tot 4 à 5 X zuiniger zijn dan een gerenoveerde- of huurwoning en daarenboven krijg je ook nog een veel groter vermogen terug en niet in het minst omdat deze woning veel energie-onafhankelijker is dan oudere gerenoveerde woningen.

Dit alles om ons toch maar met de neus op het feit te drukken dat dit renovatiebeleid weinig of geen verplichtingen oplegt aan de renoveerder, en dat dit premiebeleid voor ALLE woningen (als ze maar een deur met huisnummer hebben) vooral de verkoper ten goede komt, Jonge gezinnen worden op die wijze gestimuleerd om alles en nogwat te renoveren en worden zodoende vaak de verkeerde kant opgestuurd. Dat hen dat een flink stuk zal schelen in hun energieuitgaven en dat ze er bovendien zeer weinig vermogen mee opbouwen, zal de overheid blijkbaar worst wezen. Dat probleem wordt trouwens in de toekomst enkel maar groter als het belang van olieonafhankelijkheid groter wordt.

Kortom : door steeds maar enkel verplichtingen op te leggen aan de nieuwbouwer (verplichtingen die zeer zeker hun doel niet zullen missen!) en het blijven stimuleren van jonge gezinnen om vooral vaak oude, waardeloze en energieverslinde woningen véél te duur aan te kopen en dit zonder eisen te stellen aan het behaalde EPC, drijft jonge eigenaars naar de armoede. Dit is verkeerd, kortzichtig en is bovendien zeer onrechtvaardig.

Tot slot wil ik u nog attent maken op het feit dat alle omliggende buurlanden een renovatiebeleid voorzien waarbij architectonisch - en structureel - waardevolle panden worden gesubsidieerd op voorwaarde van een resultaatsplan, dwz dat deze woningen kunnen gerenoveerd worden als een bepaalde maximum energiebehoefte, comfortnorm en landschapsnorm wordt behaald. Waarschijnlijk moeten we daar de reden zoeken dat steden in Frankrijk, Nederland, Duitsland, enz.. het laatste decennium werkelijk zijn gaan “blinken”, zich vernieuwen en zijn gaan “leven” terwijl onze (destijds) zo mooie steden, verder vervallen en verkommeren.

Besluit, in het belang van ons allen :

Over” schone energie” moeten we nadenken : zij moet echt schoon zijn in de zin van CO2-neutraal, strategisch voordelig en minder belastend voor onze omgeving : Weg met motoren, allesbranders en pelletkachels. Dit is een zaak voor de overheid en iedereen kan en moet eraan meewerken. Het is een decadente gedachte om enkel nieuwbouwers ermee te belasten en de bouwbedrijven en/of paneelinvesteerders met de winsten hierop te laten lopen. Alle nieuwe eigenaren, of ze nu nieuw bouwen of renoveren, moeten, zoals Europa aanstuurt, zorgen voor een drastische beperking aan energieverliezen. Precies zoals we dat aan de automobilisten vragen, precies zoals we dat van de industrie eisen, precies zoals we dat van overheid zouden kunnen eisen in hun overheidsgebouwen. Misschien wordt het nu ook eens tijd om een taboe opzij te schuiven door bezitters van een niet te renoveren en zuinig te maken woning te stimuleren om hun terrein vrij te maken en ter beschikking te stellen van de woningmarkt. De meeste buurlanden zijn ons hierin reeds voorafgegaan en bereiken daarmee een ontkrotting van het stadsbeeld en een energiezuinige leefwereld !

Laat mij aub hopen, geachte Mevrouw de Minister, dat dit schrijven u kan inspireren voor het beleid dienaangaande,

Met de allermeeste hoogachting,

André Poelmans